ΟΤΑΝ  Ο  ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ  ΕΙΝΑΙ  ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ…
Του Πρωτ. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη


            Από τις μεγαλύτερες ευλογίες, που μας στέλνει  ο Θεός, είναι ότι ποτέ δεν μας αφήνει απαράκλητους. Πάντοτε στέλνει να μας συντροφεύουν φίλοι αγαπημένοι, που μας χαρίζουν με τα δώρα της πνευματικής - δημιουργικής παρουσίας τους στιγμές ανεξάλειπτης χαράς. Είναι τα πνευματικά τους παιδιά, που μας υπενθυμίζουν τις αιώνιες ευεργετικές δυνάμεις, που ενυπάρχουν στον άνθρωπο και συνεχώς αναπλάθουν το προζύμι της δημιουργίας, κρατώντας ζωντανή τη ζύμη του πνεύματος, να μη σαπίσει.
          Δύο βιβλία, με παράλληλο περιεχόμενο, βγαλμένα από την έρευνα, την ψυχή, το δημιουργικό κοντύλι του ίδιου συγγραφέα, Εμμανουήλ Ιωάν. Φαρσάρη, δασκάλου, με διαφορετικούς εκδότες, ήρθαν πριν λίγο καιρό και μας κρατάνε συντροφιά. Το ένα: «ΑΝΑΤΟΛΗ   ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ …», έκδοση του Πολιτιστικού και Φυσιολατρικού Συλλόγου Ανατολής Ιεράπετρας  και το άλλο «Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ  ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ, επί Βενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας», έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας.
            Η νέα αυτή έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας, καταριθμείται μεταξύ των αρίστων εκδόσεων, που πραγματοποιεί κατά καιρούς η Μητρόπολη,  με περιεχόμενο, που αξιόλογοι ερευνητές ανασύρουν με τις μελέτες τους μέσα από την σκόνη της Ιστορίας και φέρνουν στο προσκήνιο της μνήμης, γεγονότα, πρόσωπα, βεβαιωμένες μνήμες και τεκμήρια, που χάραξαν την φυσιογνωμία του τόπου και προσδιόρισαν το περπάτημα του πνεύματος μέσα στον χρόνο. Συνεχώς αποκαλύπτουν το βαθύ και ανεξερεύνητο μυστήριο του πνεύματος με την ποικιλότητα του λόγου σε γραπτά μνημεία και την ευφυΐα της  τέχνης, που σμίλεψε απαράμιλλα τεχνουργήματα σε   εκκλησιές ενοριών και σε μοναστήρια.
            Αξίζει  να σημειώσομε, επ’ ευκαιρία, πως οι εκδόσεις αυτές γίνονται με την έμπνευση και προτροπή του φιλίστορος Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ιεραπύτνης και Σητείας κυρίου Ευγενίου και πραγματοποιούνται προθύμως από  τον πανοσιολογιότατο  Πρωτοσύγκελο της Μητροπόλεως Αρχιμανδρίτη Κύριλλο, του οποίου το επώνυμο (Διαμαντάκης) προσδιορίζει την ευγένεια, εργατικότητα και ακεραιότητα του χαρακτήρα του. Όλες οι εκδόσεις του περιοδικού «Άγκυρα Ελπίδος», που περιλαμβάνουν αξιόλογα κείμενα εκλεκτών συνεργατών, καθώς και τα κατ’ έτος εκδιδόμενα Εγκόλπια Ημερολόγια, που επιμελείται και αναφέρονται σε Μοναστήρια της Μητροπόλεως και σε  θεολογικά θέματα, αποτελούν συλλεκτικά έργα.  
            Για τον δάσκαλο Εμμανουήλ Ι. Φαρσάρη, και τους Νιταδώρους (Ξυλογλύπτες) του Μέσα Λασιθίου,  είχαμε αναφερθεί σε παλαιότερα κείμενά μας (εφημ. Ανατολή, 2.10.’01 και 16.7. ’04). Σήμερα αρκούμεθα στο να καταθέσομε ξανά την βαθιά εκτίμησή  μας στον δάσκαλο. Τον ακούραστο και τιμημένο δάσκαλο, που, χωρίς να αφίσταται των συνδικαλιστικών διεκδικήσεων (που είναι σήμερα της μόδας), με αξιοπρέπεια και τόλμη για μια καλύτερη και ανθρωπινότερη διαβίωση, καταθέτει με πείσμα τον μόχθο της έρευνας και της εργώδους προσπάθειας για ’κείνο που είναι και που εκφράζει: τον αληθινό δάσκαλο. Αυτή την καιόμενη λαμπάδα που ερευνά τα σκοτεινά σπήλαια της Ιστορίας και της γνώσης και λιώνει για να φωτίσει τις αόρατες πτυχές της ανθρώπινης ψυχής. Κι αυτό το επώδυνο έργο, είναι και η καλύτερη ανταμοιβή για έναν πραγματικό δάσκαλο. 8 βιβλία, 17 μελέτες, 14 άρθρα, σε εφημερίδες και περιοδικά, 6 ραδιοφωνικές ομιλίες, 2 πανηγυρικοί λόγοι  και 1 τηλεοπτική εκπομπή, αποτελούν το καταγεγραμμένο μέρος του πνευματικού αμητού του ακούραστου δασκάλου Εμμανουήλ Φαρσάρη.
 Βλέποντας αυτό το σύναγμα της ιστορικής και στοχαστικής σοδειάς, από ένα και μόνο αληθινό δάσκαλο, σκεπτόμαστε τον πλούτο σε όλα τα  επίπεδα του λόγου, του στοχασμού, της ποίησης, της ομορφιάς και της τέχνης, του λαϊκού μας πολιτισμού,  που χάθηκε  από την αμέλεια και την ραστώνη εκείνων που τάχθηκαν για την προστασία του, φορέων της παράδοσης και  μορφοποίησης του ανθρώπου: ιερέων και διδασκάλων.
            Η παρουσίαση του βιβλίου του Ε. Φ. έγινε στην κατανυκτική ατμόσφαιρα της πλατείας του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Γεωργίου Ιεράπετρας, από έναν άλλο δάσκαλο, καθηγητή Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Χριστοφόρο Χαραλαμπάκη. Έχω ακούσει πολλούς πανεπιστημιακούς και μη δασκάλους να παρουσιάζουν βιβλία. Μπερδεμένα πράγματα.  Ασαφείς έννοιες, μακροσκελείς προτάσεις με δυσνόητα νοήματα, εντυπωσιακά κατασκευάσματα μιας επίπλαστης τεχνικής του λόγου, τετριμμένα παινέματα για τον συγγραφέα, επιτηδευμένα φληναφήματα ξιπασμένου επαρχιωτισμού. Καμιά ουσία.
            Όμως, η παρουσίαση του βιβλίου του κ. Φαρσάρη από τον κ. Χαραλαμπάκη ήταν μια ιεροτελεστία λόγου, ουσίας, έκφρασης και, προπαντός, εξομολόγησης.  Θα μείνει αξέχαστη στη μνήμη όλων μας η ποιότητα της εκφράσεως, η ενάργεια και καθαρότητα του λόγου. Λόγου μεστού από μνήμες, που ερχότανε από τα βάθη της Ιστορίας, μπουκέτα-μπουκέτα και ζωγράφιζαν με απαλά χρώματα πρόσωπα  του παλιού καιρού αγέραστα, παλιούς μύθους,  που  απέπνεαν σοφία και έδιναν βαθύτερα και ηθικότερα διδάγματα για τη ζωή. Μια ζωή ζυμωμένη με τον ιδρώτα της αγωνίας και του αγώνα για επιβίωση, ποτισμένη από νάματα πίστεως και εκκλησιαστικού  ανασασμού. Ένας ήρεμος χείμαρρος από λόγο απλό, ειπωμένο με χάρη, που μας θύμισε τη λαχτάρα του νομπελίστα ποιητή, για την απλότητα του πραγματικού λόγου: «ήθελα να μιλήσω απλά, να μου δοθεί αυτή η χάρη, γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε τόσες μουσικές, που σιγά-σιγά βουλιάζει».
            Δύο δάσκαλοι. Έναςτης πρώτης κι ένας της πιο υψηλής βαθμίδας της Παιδείας. Ο καθένας με την ομορφιά του. Την προσφορά του. Την πρόδηλη ελευθερία του πνεύματος, που δεν πειθαρχεί σε συνταγές και κανόνες. Την κατάθεση του αγιασμένου μόχθου της ψυχής  για τον άνθρωπο και την πορεία του ανθρώπου μέσα στις στράτες της Ιστορίας, του Λόγου, της Τέχνης.  Έτσι είναι. Ο δάσκαλος, σε όποια βαθμίδα και αν βρίσκεται, όταν είναι ερωτευμένος με το έργο του, όταν διακονεί την Παιδεία, που δεν είναι απλή εκπαίδευση, που δεν κινείται στο απλό γνωστικό επίπεδο των αναλυτικών προγραμμάτων, αλλά πέρα και πάνω από αυτά συναισθάνεται και ζη την υπέρβαση από μιά σειρά διλημμάτων, που πλαταίνει τη γνώση, που αρνείται την παραχώρηση ακόμη και των πιο μικρών δικαιωμάτων χάρη της βασανιστικής έμφυτης επιθυμίας για γνώση και ουσιαστική προαγωγή και αρτίωση της ανθρώπινης προσωπικότητας. Που οπλίζεται συνεχώς και οπλίζει τον άνθρωπο με την αξίνα του πνεύματος. Που σκάβει το παρελθόν και φυτεύει για το μέλλον την αφυπνίζουσα δημιουργική ελευθερία  με τη γνώση, που δεν γίνεται εξυπνάδα, αλλά σοφία ζωής και αυτογνωσίακαι όραμα.
            Είμεθα ευτυχείς που γευθήκαμε τον μόχθο και την παρουσία δύο δασκάλων, που ξαναφέρνουν στη μνήμη μας και στη ζωή μας το ξορισμένο περπάτημα του   Θεού, από τα εισαγόμενα αθεϊστικά  κηρύγματα, στις καρδιές των ανθρώπων. Και ευτυχώς, που διαπιστώνομε την έστω και δειλά-δειλά επιστροφή του Θεού στη συνείδηση σύγχρονων δασκάλων, έστω και αν η «επιστροφή» αυτή τρομάζει την προοδευτικότητα της εποχής μας. Πάντα ένας ένθεος δάσκαλος είναι μια ευλογία. Και είναι ευλογία,όταν ο δάσκαλος είναι δάσκαλος…