ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΠΙ ΤΩ ΑΓΙῼ ΠΑΣΧΑ

† ΕΥΓΕΝΙΟΣ
ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΙΕΡΑΠΥΤΝΗΣ ΚΑΙ ΣΗΤΕΙΑΣ
ΤΩ ΙΕΡΩ ΚΛΗΡΩ ΚΑΙ ΤΩ ΘΕΟΦΡΟΥΡΗΤΩ ΛΑΩ ΤΗΣ ΑΓΙΩΤΑΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑΠΥΤΝΗΣ ΚΑΙ ΣΗΤΕΙΑΣ
ΧΑΡΙΝ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Αγαπητοί εν Χριστώ Αδελφοί και Συλλειτουργοί,
Τέκνα φωτόμορφα της Εκκλησίας,
Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη!
Διαπλεύσαντες το μέγα της νηστείας πέλαγος, με προσευχή και καθαρή καρδιά φθάσαμε να εορτάζουμε σήμερα το Πάσχα, τη μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δια των Ιερών Συνόδων και των Οικουμενικών Διδασκάλων καθιέρωσε να γιορτάζουμε κάθε χρόνο τις μεγάλες Δεσποτικές εορτές, από τη Γέννηση, μέχρι το Σταυρό και την Ανάσταση του Σωτήρος Χριστού και την Ανάληψή Του, ως τα μεγαλύτερα παγκόσμια γεγονότα. Κι αυτό γιατί συνδέονται με την αναγέννηση των ανθρώπων, με τον αγιασμό και την ανακαίνιση ολοκλήρου της κτίσεως και με την προσδοκία της αιωνίου ζωής.
Τα ιερά προσκυνήματα και σεβάσματα του Γένους, ο τάφος του Χριστού, ο φρικτός Γολγοθάς και ο Ναός της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα είναι ο ιστορικά αδιαμφισβήτητος μέχρι σήμερα χώρος και τόπος όπου περπάτησε ο Χριστός και φανέρωσε και φανερώνει τη δόξα του. Η ιστορία της πρώτης χριστιανικής κοινότητας ξεκινά απ’ την επίγεια Ιερουσαλήμ και επεκτείνεται σε όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία ονομάζεται και Νέα Ιερουσαλήμ. Κέντρο της Εκκλησίας και της Ορθοδοξίας είναι η Εκκλησία της Νέας Ρώμης-Κωνσταντινουπόλεως με το Πρωτόθρονο Οικουμενικό Πατριαρχείο μας.
Η αποστολή και το έργο της Εκκλησίας είναι να ομολογεί και να διδάσκει Ιησούν Χριστόν και τούτον Εσταυρωμένον, υπέρ ημών Παθόντα και Αναστάντα, αλλά και να οδηγεί και να κατευθύνει τους πιστούς στην Άνω Ιερουσαλήμ, δηλ. στη Βασιλεία των ουρανών. Στην αιώνια ζωή και εσχατολογική Βασιλεία που ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον πιστεύουν και Τον αγαπούν. Αυτό είναι και το ζητούμενο κάθε μεγάλης γιορτής και ιδιαίτερα της Κυριακής του Πάσχα κατά την οποία γιορτάζομε την Ανάσταση του Χριστού και ψάλλομε «δίδου ημίν εκτυπώτερον, σου μετασχείν, εν τη Ανεσπέρω ημέρα της βασιλείας σου» (Τροπάριον Θ´ Ωδής Κανόνος εορτής Πάσχα).
Η Ανάσταση ονομάσθηκε Κυριακή από το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού (Α΄ Θεσ. 5, 22). Γιορτάζεται ως αναστάσιμη Δεσποτική εορτή κάθε Κυριακή ημέρα καθ᾿ όλη τη διάρκεια του έτους. Γι᾿ αυτό είναι αργία ιερή, ημέρα αφιερωμένη στον ίδιο τον Κύριο Ιησού Χριστό και την Αναστασή Του, ημέρα αγιασμού, λατρείας του Θεού και προσευχής. Για τους Εβραίους ημέρα προσευχής και αργίας μέχρι σήμερα είναι το Σάββατο και τηρείται μετά μεγάλης προσοχής ως κατάπαυση από κάθε εργασία, την παράβαση δε της αργίας οι Ιουδαίοι της εποχής του Χριστού τιμωρούσαν μέχρι απειλής λιθοβολισμού.
Στα κείμενα της Καινής Διαθήκης η Κυριακή ονομάζεται ημέρα «μία των σαββάτων» ή «πρώτη σαββάτου» (Ματθ. 28, 1, Μαρκ. 16, 2-9, Λουκ. 24, 1 και Ιω. 20, 1,3), δηλαδή μια ημέρα μετά το Σάββατο, η πρώτη και κύρια ημέρα της χριστιανικής εβδομάδος.
Στα βιβλικά κείμενα βρίσκουμε τη φράση «κατά Κυριακήν» και εννοούν ημέρα Κυρίου, ημέρα της αναστάσεώς Του, κατά την οποία, σύμφωνα με τις επιστολές του Απ. Παύλου, στρώνεται η Τράπεζα του Κυρίου (Α΄ Κορ. 10, 21) και εσθίεται «το Κυριακόν Δείπνον» (Α΄ Κορ. 11, 20), που είναι η Θεία Λειτουργία.
Αλλά «η ημέρα Κυρίου» (Α´ Θεσ. 5, 2) ταυτίζεται και με την ημέρα της Δευτέρας Παρουσίας Του. Η φράση «εν εκείνη τη ημέρα» στην Καινή Διαθήκη είναι η έκφραση της ελεύσεως των εσχάτων ημερών, των εσχάτων γενικώς, της ημέρας εκδικήσεως η της κρίσεως (Λουκ. 21, 6 και Ματθ. 11, 22-24), ημέρας της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου, ο οποίος, όπως ομολογούμε, «μετά δόξης κρίναι ζώντας και νεκρούς».
Για να πιστεύσουν στην Ανάστασή Του αλλά και στην κοινήν ανάσταση όλων των ανθρώπων, ο Κύριος εκ νεκρών ήγειρε τον Λάζαρον, όπως λέει και το απολυτίκιον της εορτής: «Την κοινήν ανάστασιν προ του σου πάθους πιστούμενος εκ νεκρών ήγειρας τον Λάζαρον, Χριστέ ο Θεός…» (Απολυτίκιον Σαββάτου του Λαζάρου).
Στην πατερική παράδοση και διδασκαλία η Κυριακή ονομάσθηκε πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ημέρα Κυρίου, ημέρα του Ηλίου της δικαιοσύνης, κατά τον άγιο Ιουστίνο –και όχι του θεού Ηλίου των ειδωλολατρών–, Ογδόη ημέρα η Ογδοάς, επικράτησε όμως μονολεκτικά «Κυριακή».
Ως ουσιαστικοποιημένο όμως επίθετο «κυριακός» η ως επιθετικός προσδιορισμός συνέθεσε τις φράσεις: «κυριακόν δείπνον», «κυριακόν σώμα», «κυριακόν ποτήριον», «κυριακόν πάσχα», «κυριακός λόγος ή λόγια», «κυριακός άνθρωπος», «κυριακός τόπος», «κυριακός οίκος» ή απλώς «Κυριακόν», δηλ. ναός του Κυρίου για την κυριακάτικη σύναξη της Εκκλησίας κατά την αναστάσιμη ημέρα «μηκέτι σαββατίζοντες, αλλά κατά Κυριακήν ζώντες» όπως παρατηρεί ο αγ. Ιγνάτιος ο Θεοφόρος (Μαγνησιεύσιν 9, 1 PG 5, 661 εξ).
Ήδη, λοιπόν, από τους Αποστολικούς χρόνους και κατ᾿ ἀντιδιαστολή προς το ιουδαϊκό Σάββατο καθιερώθηκε η Κυριακή, η πρώτη ημέρα της εβδομάδος και η κατ᾿ ἐξοχήν εβδομαδιαία χριστιανική εορτή. Αυτό ακόμα σημαίνει, ότι η διδασκαλία των αγίων Πατέρων δεν είναι αυθαίρετο κατασκεύασμα ανθρώπων, αλλά είναι πίστη στην αποκεκαλυμμένη αλήθεια του Χριστού, με ασάλευτο θεμέλιο το γεγονός της Αναστάσεώς Του, που έλαβε χώρα ημέρα Κυριακή. Γι᾿ αὐτό και η Ορθόδοξη Εκκλησία όχι μόνο ονομάζεται αλλά και είναι η Εκκλησία της Αναστάσεως.
Το κέντρο της λατρείας της Εκκλησίας είναι η Ανάσταση του Κυρίου, είναι η θεία Λειτουργία, είναι το Πάσχα του Κυρίου, το αιώνιο Πάσχα της Αγίας Του Εκκλησίας. Η Εκκλησία απαραιτήτως κάθε Κυριακή τελεί τη Θεία Λειτουργία και λειτουργικά και εμπειρικά αναβιώνει όλα τα γεγονότα της ζωής του Χριστού με κέντρον «το της αναστάσεως του Κυρίου μυστήριον» (Ευσεβ. Καισαρείας, Εκκλησιαστική Ιστορία, 5, 23 και περί του Πάσχα εορτής).
Η Κυριακή γίνεται η πασχάλια ημέρα και η αναστάσιμη σύναξη των πιστών γιατί από τότε μέχρι σήμερα η Εκκλησία του Χριστού συνεχώς και πάντοτε «αεί άγει Κυριακάς ημέρας, εξαιρέτως δε εορτάζει την αγίαν ανάστασιν εν ημέρα Κυριακή» (Ωριγένους, Κατά Κέλσον, 8, 22 και Ευτυχίου Κωνσταντινουπόλεως, Λόγος περί Πάσχα και αγ. Ευχαριστίας, PG 86 ΙΙ, 2400Α´.)1, κατά τους Πατέρες.
Αμέσως λοιπόν, μετά την καθιέρωση της Κυριακής ως ημέρας της Αναστάσεως, καθιερώθηκε ημέρα κατάπαυσης και ανάπαυσης τελεία, γενική αργία και σαββατισμός όλης της ανθρωπότητος, όλης της ανθρωπίνης φύσεως. Θεωρείται δε αργία, όπως διατάσσουν οι ιεροί κανόνες, γιατί συμβολίζει τη δημιουργία του κόσμου, ως πρώτη ημέρα, αλλά και την εν Χριστώ αναδημιουργία του ανθρώπου και του κόσμου με την Ανάσταση, και δηλώνει την έλευση των εσχάτων, ως όγδοη ημέρα. Η χριστιανική παράδοση δημιούργησε ήθη και έθιμα ανάλογα με τη διδασκαλία του Χριστού και την εμπειρία των αγίων, έτσι ώστε στη ζωή των πιστών να είναι αδιανόητο η Κυριακή να είναι ημέρα εργασίας.
Από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου καθιερώθηκε ημέρα επίσημης αργίας, και με κρατικά και συνταγματικά νομοθετήματα μέχρι σήμερα είναι όχι μόνο εκκλησιαστική, αλλά και κρατική αργία.
Δυστυχώς με έμμεσο και αυθαίρετο τρόπο, μερικοί τεχνιέντως προσπαθούν να πλήξουν την ιερή αυτή ημέρα της Κυριακής ως ημέρας αργίας, προσευχής και λατρείας του Θεού. Αγνοούν την αξία και τη σημασία της και αδιαφορούν για την ιερότητά της ως κέντρο της ζωής της Εκκλησίας, που είναι η τέλεση της Θείας Λειτουργίας, η αναστάσιμη, ευχαριστιακή σύναξη των πιστών. Προτιμούν την ψυχοβλαβή και ανώφελη ψυχαγωγία, την καταστροφική απραξία και την άτακτη διασκέδαση, από το «φυλάττειν την Κυριακήν και μη εργάζεσθαι» κατά τον Ευσέβιον Καισαρείας.
Η επιζήμια κοσμική αργία με την καθιέρωση εορταστικών τριημέρων, εκδρομών και κρουαζιερών κατά τις μεγάλες Δεσποτικές εορτές (Χριστούγεννα, Πάσχα, Πεντηκοστή), αλλοιώνει το νόημα της επίσημης αργίας, που είναι απώθηση κάθε πονηρίας και κακίας και εργασία λόγων και έργων αγαθών, κατά την αφιερωμένη στον αναστάντα Κύριο ημέρα, η οποία προτυπώνει και τη δική μας κοινή, αιώνια ανάσταση και ανάπαυση.
Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς επισημαίνει λεπτομερώς και προσδιορίζει την Κυριακή ως ημέρα «που θα αγιάσεις απέχοντας από κάθε γήϊνο έργο, εκτός των αναγκαίων, για να έχεις το χρόνο και την άνεση να δοξάσεις τον Κύριο, που αναστήθηκε για να σε αναστήσει. Να μείνεις στη σύναξη των πιστών, την Εκκλησία, ώστε προετοιμασμένος και ακατάκριτα να κοινωνήσεις του Αγίου Σώματος και Τιμίου Αίματος του Χριστού και να ανακαινίσεις τον εαυτό σου, να τον αγιάσεις και να τον προετοιμάσεις για να υποδεχθείς τα μέλλοντα αιώνια αγαθά» (Αγ. Γρηγορίου Παλαμά, Δεκάλογος της κατά Χριστόν νομοθεσίας, Φιλοκαλία, τ. Δ΄, εκδ. Αστήρ, 1976, σ. 118 κ. εξ.).
Έτσι επιτυγχάνεται η σωματική, ψυχική και πνευματική ανάπαυση, που τόσο ανάγκη έχει σήμερα ο αγχώδης και ψυχικά ταλαίπωρος άνθρωπος, όταν περνά τη ζωή του χωρίς αξίες και στόχους υψηλούς. Ο προσωπικός αγιασμός, τα καλά έργα και η λατρεία του Θεού δια των μυστηρίων της Εκκλησίας είναι η αληθινή και ευχάριστη ανάπαυση, η οντολογική βίωση της αναστάσιμης ημέρας του Κυρίου, το αιώνιο Πάσχα της παρούσης ζωής, που περνά τον άνθρωπο απ᾿ τον θάνατο στη ζωή, απ᾿ τις θλίψεις στις χαρές, από την άγνοια στον θείο φωτισμό και τη θέωση, στον αληθή προορισμό, στην αληθινή ελευθερία των τέκνων του Θεού, απ᾿ τον φόβο στην αγάπη του Θεού, στην ιστορικά, εκκλησιαστικά και αγιοπνευματικά καταξιωμένη ανθρώπινη ζωή, ως αναστάσιμη, νικητική συνοδοιπορία του Χριστού και των πιστών Του στην ανέσπερη και ατελεύτητη ημέρα της Βασιλείας Του.
Αγαπητοί μου Αδελφοί,
Έχοντας όλα αυτά κατά νουν μαζί με τους αγώνες και τα μαρτύρια των Αγίων της πίστεώς μας για να καθιερώσουν την αργία της Κυριακής, ας αναλογισθούμε τις ευθύνες μας και ας ευθυγραμμίσουμε τη ζωή μας με την μακραίωνη παράδοση της Εκκλησίας και του Γένους μας.
Η εορτή της Αναστάσεως του Κυρίου είναι απαραίτητη για την πνευματική πρόοδο τη δική μας και της κοινωνίας μας. Δεν είναι μια απλή επετειακή γιορτή ούτε ημέρα ξεφαντώματος, αλλά ορόσημο στην προσωπική μας ζωή. Είναι ανάγκη να διασώσουμε το ανθρώπινο πρόσωπο και να του δώσουμε αξία διαχρονική, να ειρηνεύσομε με τον εαυτό μας και με τον συνάνθρωπό μας, να καταπαύσομε την αδικία και τους πολέμους, να σταματήσουμε τις θηριωδίες των ισχυρών της γης και να αισθανθούμε όλοι παιδιά του ίδιου Πατέρα, του αναστημένου Σωτήρα Ιησού Χριστού.
Αδελφοί και τέκνα αγαπητά, Χριστός Ανέστη!
Αληθώς Ανέστη! να λέμε, για να μείνουμε κι εμείς αληθινοί και αναστημένοι.


Άγιον Πάσχα 2008
Διάπυρος προς τον Αναστάντα Κύριον ευχέτης πάντων υμών
† Ο Ιεραπύτνης και Σητείας ΕΥΓΕΝΙΟΣ