ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΗΧΗΤΗΡΙΟΣ ΕΠΙ ΤΗ ΕΝΑΡΞΗ
ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ, ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ ΤΩ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,
ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ
ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΠΑΡ’ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ

 

 Η Εκκλησία μας κατά την περίοδον της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής μας καλεί εις μετάνοιαν. Βεβαίως ο σύγχρονος άνθρωπος δεν αισθάνεται ανέτως ακούων το προσκλητήριον της μετανοίας, διότι έχει συνηθίσει με τον τρόπον ζωής τον οποίον ακολουθεί και δεν θέλει να αμφισβητήση την ορθότητά του. Η αμφισβήτησις της ορθότητος του δημιουργεί αίσθημα ανασφαλείας, διότι το ιδεολογικόν οικοδόμημα, εντός του οποίου έχει ζητήσει ασφαλές καταφύγιον ο άνθρωπος, ασφαλώς διακυβεύεται.
 Εν τούτοις, βαθυτέρα εξέτασις του ζητήματος πείθει ότι αι πεποιθήσεις των ανθρώπων δεν εσχημαστίσθησαν με αντικειμενικότητα επί τη βάσει της λογικής κρίσεως, αλλά εδημιουργήθησαν δια να δικαιολογήσουν το αρεστόν εις αυτούς, ήτοι είναι προφάσεις εν αμαρτίαις. Αλλά το να δικαιολογή ο άνθρωπος τας πράξεις του και να δικαιώνη τον εαυτόν του επί τη βάσει εσφαλμένων αξιωμάτων είναι επιζήμιον δι’ αὐτόν, διότι όταν αναποφεύκτως θα έλθη η στιγμή της αναδύσεως της αληθείας θα ευρεθή αδικαιολόγητος και ίσως δεν θα έχη πλέον χρόνον να αναπροσαρμόση τας πεποιθήσεις του, ήτοι να μετανοήση δια τας αμαρτωλάς πράξεις του και τας πεπλανημένας πίστεις του, δια των οποίων ήθελε να δικαιώση την συμπεριφοράν του.
 Ημείς όμως, οι χριστιανοί, είμεθα εξοικειωμένοι με το άκουσμα και την πράξιν της μετανοίας και δεν ταρασσόμεθα με το σχετικόν προς μετάνοιαν προσκλητήριον της Εκκλησίας μας. Αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσωμεν και ημείς ότι η πλήρης μετάνοια έχει δύο στόχους.
 Ο πρώτος είναι η απάρνησις των αμαρτιών μας και η απόφασις της παύσεως των αμαρτωλών πράξεων και συνηθειών μας, ως και η επανόρθωσις των συνεπειών των. Παράδειγμα, ο τελώνης Ζακχαίος, ο οποίος μετανοήσας ειλικρινώς κατά την συνάντησίν του μετά του Χριστού απέδειξε την μετάνοιάν του και εμπράκτως με το να αποδώση εις το τετραπλούν όσα αδίκως είχεν εισπράξει.
 Ο δεύτερος στόχος της μετανοίας μας είναι να αλλάξωμεν νοοτροπίαν, να αντικαταστήσωμεν τας αντιλήψεις μας με άλλας ανωτέρας και υψηλοτέρας, κατά τον λόγον του Ψαλμωδού, λέγοντος «αναβάσεις εν τη καρδία αυτού διέθετο». Ο δεύτερος αυτός στόχος είναι αναγκαίον να επιδιώκεται και υπ  ἐκείνων οι οποίοι δεν ελέγχονται υπό της συνειδήσεώς των δια συγκεκριμένας αμαρτίας. Διότι, επί παραδείγματι, η αντίληψίς μας περί  αγάπης οπωσδήποτε υστερεί της τελειότητος, όπως και η αντίληψίς μας περί ταπεινώσεως. Συγκρίνοντες την ιδικήν μας πνευματικήν κατάστασιν με την τελειότητα του Θεού, της οποίας καλούμεθα να είμεθα μιμηταί, ασφαλώς βλέπομεν την υστέρησίν μας και το άπειρον του δρόμου τον οποίον έχομεν να βαδίσωμεν δια να ευρεθώμεν επί της τροχιάς των μιμητών του Χριστού.
 Ερευνώντες την ποιότητα της εσωτερικής ειρήνης μας, διαπιστούμεν ότι πολύ απέχομεν από την ειρήνην του Χριστού την πάντα νουν υπερέχουσαν. Σταθμίζοντες το πόσον εμπιστευόμεθα την ζωήν μας εις την Πρόνοιαν του Θεού, μετά λύπης μας πιστοποιούμεν ότι πολλάκις καταλαμβανόμεθα υπό άγχους και αβεβαιότητος δια το μέλλον, ως εάν είμεθα ολιγόπιστοι η και άπιστοι. Και, γενικώς, ελέγχοντες την καθαρότητα της συνειδήσεώς μας βλέπομεν ότι πολλάκις δεν συνειδητοποιούμεν πολλά βλαπτικά δια την καθαρότητά μας αισθήματά μας, τα οποία ενίοτε θεωρούμεν υγιά. Χρειάζεται, λοιπόν, νέος πληρέστερος φωτισμός της συνειδήσεώς μας δια των διδαχών των Πατέρων και του Ευαγγελίου, ώστε αι κρίσεις μας περί του εαυτού μας και των ελλείψεών του να είναι ορθότεραι και περισσότερον σύμφωνοι με την κρίσιν του Θεού. Και επειδή ουδείς άνθρωπος δύναται να είπη ότι έφθασεν εις την τελειότητα της κρίσεώς του περί του εαυτού του, δι  αὐτὸ και ουδείς άνθρωπος δύναται να είπη ότι δεν έχει ανάγκην νέου νου, περισσότερον φωτισμένου νου, αλλαγής νου, διορθώσεως του νου και της νοοτροπίας του, δηλαδή μετανοίας.
 Η Ορθόδοξος Εκκλησία μας, η οποία μας καλεί εις μετάνοιαν, δεν μας καλεί εις αυτομεμψίαν μόνον. Και η αυτομεμψία χρειάζεται, και η συντριβή χρειάζεται και τα δάκρυα μετανοίας χρειάζονται, αλλά δεν αρκούν. Προσαπαιτείται η χαρά της υπό του Θεού συγχωρήσεώς μας, το αίσθημα της απελευθερώσεώς μας από τα βάρη των δεσμών της οιασδήποτε αμαρτίας μας και η αίσθησις της αγάπης του Θεού προς ημάς. Η μετάνοιά μας δεν είναι κάτι το οποίον μας στερεί την χαράν της ζωής, ώστε να δυσανασχετώμεν ακούοντες το κήρυγμα της μετανοίας. Η μετάνοια είναι κάθαρσις και φωτισμός του νου μας, θέρμανσις της αγάπης μας προς τον Χριστόν και την κτίσιν Του, ελευθερία και χαρά δια την καινότητα ζωής εις την οποίαν δια της συνεχούς μετανοίας ακαταπαύστως εισερχόμεθα.
 Ο μετανοών συνεχώς, προοδεύει συνεχώς, χαίρεται συνεχώς δια τας νέας αναβάσεις του, ικανοποιείται συνεχώς δια την αποκτωμένην βαθυτέραν γνώσιν του περί πάντων. Δια της αλλαγής της νοοτροπίας του και των αντιλήψεών του ο μετανοών κατανοεί καλύτερον τον κόσμον όλον, γίνεται σοφώτερος, νουνεχέστερος, διακριτικώτερος, γίνεται υψιπετής και φίλος του Χριστού. Όθεν, το κήρυγμα της μετανοίας γίνεται ευμενώς δεκτόν από τους ευφυεστέρους των ανθρώπων, οι οποίοι δύνανται να εκτιμήσουν οποίαν μεταβολήν επί τα βελτίω προσφέρει εις τον άνθρωπον η δια της μετανοίας αναγέννησις αυτού.
 Όθεν, αδελφοί και τέκνα εν Κυρίω αγαπητά, ας οικειοποιηθώμεν την πρόσκλησιν της Εκκλησίας μας δια μετάνοιαν και υπ  ἀμφοτέρας τας προεκτεθείσας μορφάς της και ας καθάρωμεν εαυτούς από των αμαρτιών μας δι  ἐξομολογήσεως οι αμαρτήσαντες, ας αναθεωρώμεν δε συνεχώς τας αντιλήψεις μας οι λοιποί, ώστε αι κρίσεις μας και οι συλλογισμοί μας να είναι ένθεοι και καθαροί, αληθείς και δίκαιοι.
 Επί δε τούτοις, ευχόμεθα υμίν πατρικώς πάσαν παρά Κυρίου βοήθειαν εις τον δρόμον σας της μετανοίας και εις όλην την αναγεννημένην εν Χριστώ ζωήν σας.

Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή ,βη´
+ Ο Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος
διάπυρος προς Θεόν ευχέτης πάντων υμών