ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΜΜ. ΣΤΙΒΑΚΤΑΚΗ
ΜΟΡΦΕΣ ΚΡΗΤΩΝ ΑΘΩΝΙΤΩΝ

          Γράφει ο Πρωτοπρεσβύτερος Ευάγγελος Παχυγιαννάκης
Με πολλή χαρά πήραμε και κρατάμε στα χέρια μας, ως δώρον πολύτιμο, το νέο βιβλίο του σεβαστού και λογιώτατου  διδασκάλου κατά κυριολεξίαν, κυρίου Αντωνίου Εμμ. Στιβακτάκη  ΜΟΡΦΕΣ ΚΡΗΤΩΝ ΑΓΙΟΡΕΙΤΩΝ, έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας. Το βιβλίο αυτό αρθροίζεται στα προηγούμενα 39 αξιόλογα πονήματα του ιδίου συγγραφέα, που με ιερόν πάθος διακονεί την Ελληνική Παιδεία και την Εκκλησία. Στον ανά χείρας Τόμον παρουσιάζονται 34 Αγιορείτες Πατέρες, Κρήτες την καταγωγή, του 19ου και 20ού αιώνα, των οποίων η προσωπικότητα σκιαγραφείται με βιογραφικά και αγιοπνευματικά στοιχεία και διηγήσεις πάνυ ωφέλιμες.
Ο Τόμος, συγκείμενος από 424 σελίδες, καλαίσθητος, μεγάλου σχήματος, στολισμένος με προσωπογραφίες των βιογραφημένων Γερόντων και με εικόνες και τοπία του Αγιώνυμου Όρους και, τυπωμένος σε φιλόξενο στην όραση χαρτί chamois 100 gr, είναι εύχρηστος και ευανάγνωστος.
Ο περικαλλής Τόμος είναι αφιερωμένος  «Στὴν Αὐτοῦ Θειοτάτη Παγαγιότητα, τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχῃ Κύριο Κύριο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟ, δεξιό οἰακοστρόφο τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας καὶ πνευματικὸ Πατέρα καὶ ποδηγέτη τῶν Ἁγιορειτῶν Μοναχῶν, ἐπὶ τῇ συμπληρώσει εἰκοσαετοῦς εὐκλεοῦς Πατριαρχίας στὸ Πηδάλιο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως».
Ο Παναγιώτατος στο ευλογητικό Πατριαρχικό Γράμμα της εκδόσεως, με την διακρίνουσα Αυτόν ιστορική γνώση και ακριβολογία σημειώνει: «…ἀπό παντός τόπου κατοικουμένου ὑπὸ Ορθοδόξων προσήρχοντο εἰς τὸν Ἄθω, ἵνα βιώσωσιν ὅσα ἐν τῷ ἤτορι αὐτῶν ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμουν. Οὐκ ἦν ὅθεν δυνατὸν ἵνα ἡ μεγαλόνησος καὶ ἡμῖν πεφιλημένη Κρήτη ὑστερηθῆ τοῦ τοιούτου καλοῦ. Πληθύς Κρητῶν ἀνά τοὺς αἰῶνας, ζήλῳ Θεοῦ κινούμενοι καὶ ἐν μέσῳ κινδύνων πολλῶν ἐκ θαλάσσης καὶ πειρατῶν, κατέφευγεν εἰς τοὺς ἀπορρῶγας βράχους τοῦ Ἄθω. Ἐκεῖ ὡς μοναχοί πλέον κατελάμβανον τῶν ἀρετῶν τὴν ἀκρόπολιν δι’ ἀσκήσεως. Τηροῦντες γὰρ τὸ κατ’ εἰκόνα ἀλώβητον, εἰς τὸ καθ’ ὁμοίωσιν ὡς δυνατὸν ἀνήρχοντο, γενόμενοι κανόνες ἀρετῆς ἀκριβέστατοι. Ἀλλά καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ζῶντες συνέπασχον μετά τῆς λοιπῆς ἐσταυρωμένης καὶ πονεμένης Ρωμηοσύνης καὶ πολλάκις ἐξήρχοντο ἵνα ἀναπτερώσωσι τὸ φρόνημα τοῦ δουλεύοντος Γένους».
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας κύριος Ευγένιος στον περιεκτικό Πρόλογό του αναφέρει ότι «Η παρούσα μελέτη είναι καρπός μιας κοπιώδους και πολυετούς προσπάθειας του συγγραφέα, η οποία γίνεται ακόμη πιο σπουδαία και σημαντική, γιατί αναφέρεται σε βίους συγχρόνων και γνωστών Πατέρων με Κρητική καταγωγή, που ασκήτευσαν και μεγαλούργησαν κατά Θεόν στο Περιβόλι της Παναγίας μας». Ευχαριστεί στη συνέχεια «τον εξαίρετο συγγραφέα και διδάσκαλο κ. Αντώνιο Στιβακτάκη για την πολύτιμη προσφορά του, τον αγαπητό τυπογράφο και εκδότη κ. Αθανάσιο Καγιά και τις εκδόσεις ΄΄Μυγδονία΄΄ και όλους όσοι συνέβαλαν στην καλαίσθητη αυτή έκδοση, την οποίαν θεωρ(εῖ)ούμε κατόρθωμα και ευλογία Θεού στη δύσκολη αυτή ιστορική συγκυρία (που διερχόμεθα)…». Τέλος, ο Σεβασμιώτατος, μας αποκαλύπτει το εκκλησιολογικό και υιικό κίνητρο της αφιερώσεως του Τόμου στον Παναγιώτατον Οικουμενικόν μας Πατριάρχη. Σημειώνει, λοιπόν: «’Αφιερώνεται στὸν ‘ἔργοις, λόγοις καὶ πόνοις’ ἐπὶ εἰκοσαετίαν θεοφιλῶς και θεαρέστως πατριαρχοῦντα σεπτὸν προκαθήμενον τῆς κατὰ Ἀνατολὰς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τὸν Οἰκουμενικὸν ἡμῶν Πατριάρχην κ.κ.Βαρθολομαῖον, ὡς ἐλάχιστον ἀντίδωρον ἀπείρου σεβασμοῦ, εὐγνωμοσύνης και υἱικῆς ἀμεταθέτου ἀφοσιώσεως…»
Στη συνέχεια, ο συγγραφέας, παραθέτει κατατοπιστική Εισαγωγή, με πλούσια Βιβλιογραφία, που αποτελείται από τα εξής Κεφάλαια: ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ (η Κρήτη), ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ, Ο ΟΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΣΙΝΑΪΤΗΣ ΚΑΙ Η ΝΟΕΡΑ ΠΡΟΣΕΥΧΗ, ΚΡΗΤΕΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΙ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ, ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΑ ΜΕΤΟΧΙΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Τα κείμενα, τοποθετημένα με μεθοδικότητα πραγματικού διδασκάλου, παρέχουν στον αναγνώστη την άνετη πρόσβαση στο κεντρικό μέρος του βιβλίου, που είναι η ανάγνωση και επικάρπωση των επιμέρους βιογραφημάτων των σεβαστών Κρητών Αγιορειτών Πατέρων. Είναι δε οι εξής:
Θεοφάνης, Λαυριώτης, ο Κρής. Ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της λεγομένης Κρητικής Σχολής, μεγάλος καλλιτέχνης κι αγιογράφος. Ο μοναχός Θεοφάνης Στρελίτζας, ο λεγόμενος Μπαθάς, γεννήθηκε στον Χάνδακα της Κρήτης. Αγάπιος Λάνδος ο Μικραγιαννανίτης, εξ Ηρακλείου. Μία από τις σημαντικότερες μορφές λογίων του 17ου αιώνα, προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην Ορθοδοξία και στο Γένος. Ιλαρίων Αγιαννανίτης, ο Οσιομάρτυς, εξ Ηρακλείου. «Προγυμνασθείς δι’ εγκρατείας και νηστείας, ομολόγησε τον Χριστόν, διό και ποικίλως αικισθείς, την κεφαλήν απετμήθη». Ιωακείμ Αγιαννανίτης, ο Ησυχαστής. Εγεννήθη στο χωριό Καλλικράτης Σφακίων. Πρώην χαϊνης και ληστής, ελθών εις εαυτόν κατόρθωσε να ΄΄αρπάσει΄΄ τη Βασιλεία του Θεού. Χερουβείμ  Αγιαννανίτης, άριστος αγιογράφος, καλλιγράφος και λόγιος, υπήρξε διδάσκαλος στην αγιογραφία του Αγίου Σάββα του νέου. Κατήγετο από τη Γαλίφα Πεδιάδος. Βικέντιος Αγιαννανίτης, ασκητική φυσιογνωμία αυστηρής τήρησης των κανόνων του μοναχισμού. Κατήγετο από τον Κρουσώνα Ηρακλείου. Γεννάδιος Διονυσιάτης, σπάνιο φαινόμενο μοναχικής καλλονής και ορμαθός ποικιλωνύμων αρετών. Κατήγετο από τα Ακούμια Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Μάρκος Διονυσιάτης, άγαλμα αρετής και αγωνιστής εις το έπακρον. Γεννήθηκε στα Περβόλια του χωριού Πανέθυμον Κισάμου Χανίων. Ευδόκιμος Ξηροποταμηνός. Από το Γεράνι Κυδωνίας. Ευγενέστατος στους τρόπους και μειλιχιώτατος. Πανάρετος Καυσοκαλυβίτης, Κρής, αγιογράφος άριστος, μοναχός αρχαίων χρόνων, εγκυκλοπαιδικώτατος, ακούραστος εις το κηρύττειν τον θείον Λόγον. Ιερώνυμος Αγιοπαυλίτης. Προορατικός και διορατικός, γεννήθηκε στη γειτονιά Κουτσουνάρα του χωριού Βλάτος Κισάμου Χανίων. Ιερόθεος  Αγιοπαυλίτης, γεννήθηκε στα Πεζά Ηρακλείου. Διετέλεσε Πρωτοσύγκελος Μητροπόλεως Κρήτης και ιεροκήρυκας, υπό την πνευματική καθοδήγηση του Μητροπολίτη Τίτου Ζωγραφίδη. Χερουβείμ Αγιοβασιλείτης. Πλήρης πίστεως, ταπεινοφροσύνης, πραότητος και ελπίδος, σιωπηλός και αμέριμνος. Κατήγετο από κάποιο χωριό του Ρεθύμνου. Αμβρόσιος Ξενοφωντινός. Ταπεινός, πράος, ελεήμων, βίωνε το λιτό πνευματικό μεγαλείο του πολυάθλου Ιώβ. Κατήγετο από το χωριό Χριστός Ιεραπέτρας. Νέστωρ Καρυώτης Διονυσιάτης, από το χωριό Δαφνέδες Μυλοποτάμου. Διακριτικός πνευματικός και καλός αγιογράφος. Βασίλειος Ξηροποταμηνός. Ιερεύς, Προϊστάμενος, Επίτροπος, Τυπικάρης, καλλιγράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στο χωριό Βουλισμένη Μεραμπέλλου. Ευθύμιος Κουτλουμουσιανός-Εσταυρωμένος. Άριστος και διακριτικός εξομολόγος, μνήμων, λόγιος, βιβλιόφιλος, ο επιλεγόμενος μικρός Νικόδημος. Από τα Πηρουνιανά της Αγίας Βαρβάρας Ηρακλείου. Αβιμέλεχ Μικραγιαννανίτης, από το χωριό Εμπρόσνερος Αποκορώνου Χανίων. Βαθειά πνευματικός, σεμνός, πλημμυρισμένος θείας χάριτος. Νήφων Δανιηλίδης-Κατουνακιώτης, ζωγράφος. Ένα πεντάγλυκο γεμάτο καλοσύνη γεροντάκι, από το Νεροκούρου Κυδωνίας. Δανιήλ Καυσοκαλυβίτης. Ευλογημένη ψυχή, άριστος ξυλογλύπτης, γεννήθηκε στον Συκολόγο Βιάννου. Μάξιμος Ξηροποταμηνός, από το Χριστός Ιεραπέτρας. Ταπεινός, πράος, αλτρουιστής, μεγάλος πνευματικός και σοφός διδάσκαλος. Μόδεστος Κωσταμονίτης,  από το χωριό Μανωλιόπουλο Κυδωνίας Χανίων. Ο με το κομποσκοίνι στο χέρι και το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με» στο στόμα. Ευσέβιος Ξηροποταμηνός, από το Χριστός Ιεραπέτρας. Η διακονία του μαρτυρεί άνδρα που η ψυχή του εφλέγετο από αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. Ιωάννης Κουτλουμουσιανός, από το Τυμπάκι Ηρακλείου. Ενέπνεε σέβας και ευλάβεια. Νήφων Κωσταμινίτης. Πράος, εγκρατής με το χάρισμα της διαρκούς κατανύξεως και των δακρύων. Γεννήθηκε στο χωριό Μαριού Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Νικόδημος Κουτλουμουσιανός - Ιβηρίτης, από τον Κρουσώνα Ηρακλείου. Απλός, αυστηρός, διαρκής προετοιμασία για την αιωνιότητα. Δαμασκηνός Αγιοβασιλειάτης, από το Καμινάκι Οροπεδίου Λασιθίου. Βιβλική μορφή της αγιασμένης ερήμου, ολόλευκο πνευματικό κρίνο. Γρηγόριος Ξενοφωντινός, από το χωριό Εμπρόσνερος Αποκορώνου Χανίων. Απλός, διορατικός, εγκρατής, αρχοντικός, ταπεινός. Σωφρόνιος Γρηγοριάτης, από την περιοχή Αγίας Τριάδος πόλεως Ηρακλείου. Έδινε την εντύπωση μικρού παιδιού, ευγενικός και πράος. Νικήτας Σταυρονικητιανός, φωτεινό πρόσωπο, λαμπρή ματιά με σοφία του πανεπιστημίου της ερήμου, από τα Παλαιά Ρούματα Κισάμου Χανίων. Γεράσιμος Ξενοφωντινός, από τα Σελλιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Ηρωικός μαχητής της Εκκλησίας και του Γένους. Ευμένιος Ξηροποταμηνός, από τον Άγιο Θωμά Ηρακλείου. Χαρακτηριστικά του η ιεροπρέπεια, η σεμνότητα, η εργατικότητα, η βαθειά ευσέβεια και η αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Δαμασκηνός Κουτλουμουσιανός ο κομποσκοινάς, από την Κρύα Βρύση Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Η γνησιότητα των τρόπων και η ειλικρίνεια ζωγραφιζόταν στο πρόσωπό του. Εραστής της αγρυπνίας και της προσευχής. Ματθαίος Τιμιοσταυρίτης αόματος, ο Κρητικός. Πάντοτε όρθιος και προσευχόμενος δυνατά, εκ βάθους ψυχής,  αεί ζητών εκ του ουρανού το νοερόν φως, διά της νοεράς προσευχής.
Αυτές οι ηρωικές μορφές μας συνοδεύουν και μας φιλοξενούν στους ευλογημένους τόπους του Αγιωνύμου Όρους, στα ταπεινά ασκηταριά, στους απορρώγες βράχους, στα ερημικά μονοπάτια του αόρατου όπου ασκήτευσαν και πέρασαν τον δόλιχο τούτης της ζωής, πότισαν τους βράχους με τα πύρινα δάκρυα των  προσευχών τους και πρόσφεραν λιβανωτό άκαυστο τους αλάλητους στεναγμούς του σύμπαντος κόσμου με θυμιατήριο την καρδιά τους. Μας συνοδεύουν και μας φιλοξενούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του ευλαβούς συγγραφέα, που ζωντανεύει με την χαρισματική πένα του κι ιχνογραφεί με απαράμιλλη πιδεξιοσύνη πρόσωπα και πράγματα, καταστάσεις και τοπία, συμπεριφορές ζηλευτής ομορφιάς για εμάς τους εν τω κόσμω.
Συνιστούμε εκθύμως το βιβλίο και θεωρούμε ως ξεχωριστή ευλογία της Κυρίας Θεοτόκου και κάνιστρο χάριτος με αυτά τα εύοσμα άνθη των αρετών από το ανθόσπαρτο περιβόλι Της, που μας προσφέρει την περίοδο αυτή του Κατανυκτικού Τριωδίου η Ιερά Μητρόπολη Ιεραπύτνης και Σητείας. Είναι ένα τερπνότατο και ψυχωφελές ανάγνωσμα, οδηγητικό στις υψηλές κορυφές του πνεύματος.  


Πρωτοπρεσβύτερος
Ευάγγελος Γ. Παχυγιαννάκης
Εφημέριος Αγίας Τριάδος