Η ομιλία της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως
για την αληθινή νηστεία, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας μας



Με τη συμμετοχή του Ιερού Κλήρου της περιοχής και πλήθους πιστών συνεχίστηκαν την Γ΄ Κυριακή των Νηστειών (της Σταυροπροσκυνήσεως), 19 Μαρτίου, οι εσπερινές ομιλίες της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας, κατά τους Κατανυκτικούς Εσπερινούς της Μεγ. Τεσσαρακοστής. Η ακολουθία του Κατανυκτικού Εσπερινού τελέσθηκε στον Ιερό Ναό Τιμίου Σταυρού Ιεράπετρας, όπου τέθηκε σε προσκύνηση των πιστών Τίμιος Σταυρός που περιέχει απότμημα Τιμίου Ξύλου από τον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό του Κυρίου μας. Τον Τίμιο Σταυρό, που προσήλθαν για να προσκυνήσουν δεκάδες πιστοί όλων των ηλικιών, μετέφερε από τον Ιερό Ναό Ευαγγελισμού Θεοτόκου πόλεως Σητείας όπου φυλάσσεται ο Αιδεσιμολ. Προϊστάμενος του ναού Πρωτ. Φιλοκτήμων Αυγουστινάκης. 


Ακολούθησε η ομιλία με θέμα: «Η αληθινή νηστεία, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας μας» από τον Πανοσιολογιώτατο Αρχιμ. Νικηφόρο Κουνάλη, Ιεροκήρυκα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, Διευθυντή της Φοιτητικής Εστίας της Πατριαρχικής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Ηρακλείου και Υποψήφιο Δρ. της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.
Τον ομιλητή καλωσόρισε και παρουσίασε στο πολυάριθμο εκκλησίασμα, εκ μέρους του απουσιάζοντος στο Φανάρι για τις εργασίες της Αγίας και Ιεράς Συνόδου Σεβ. Μητροπολίτου Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κυρίλλου, ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Πορφύριος Αγγελάκης.


Ο π. Νικηφόρος αναφέρθηκε στην ιστορία και τη σημασία του αρχαίου θεσμού της νηστείας μέσα από την Πατερική Γραμματεία, εξαίροντας την αξία της πνευματικής νηστείας. Αφού επεσήμανε ότι δεν νοείται χριστιανική ζωή χωρίς άσκηση, αφού η τρυφηλότητα του βίου και οι ανέσεις προκαλούν πνευματική παράλυση, τόνισε ότι κατά τους Πατέρες η νηστεία «είναι συνομήλικος της ανθρωπότητος» καθώς συστάθηκε μέσα τον παράδεισο, όταν ο Θεός έδωσε την εντολή στους πρωτοπλάστους: «Από το δένδρο της γνώσεως καλού και κακού ου μη φάγητε» (Γεν. 2,17). Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε παραδείγματα νηστείας κατά την περίοδο της Παλαιάς Διαθήκης (Προφήτες Μωυσής, Ηλίας, Δανιήλ, Προφήτιδα Άννα και Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος) και στην εποχή της Καινής Διαθήκης, σημειώνοντας τη νηστεία του Ίδιου του Κυρίου πριν αναλάβει τη δημόσια δράση Του και τη ρήση Του ότι «τούτο το γένος εν ουδενί δύναται εξελθείν ει μη εν εν προσευχή και νηστεία» (Μαρκ. 9, 29).


Ο ομιλητής υπογράμμισε με έμφαση ότι, εάν η νηστεία ήταν απαραίτητη στον άνθρωπο μέσα στον παράδεισο, πολύ περισσότερο του είναι αναγκαία μετά την πτώση, ως φάρμακο για τα πάθη της ψυχής και του σώματος και ως μέσο για την απόκτηση των πνευματικών αρετών. Αφού σημείωσε ότι δεν αρκεί μόνο η αποχή από κάποιες τροφές του σώματος, και ότι δεν είναι μόνον το είδος αλλά και το μέτρο που πρέπει να διέπει τη νηστεία για να αποφεύγεται ο κορεσμός και να υπάρχει εγκράτεια, αναφέρθηκε στον σκοπό της αληθινής νηστείας.


Με ενάργεια και εύληπτο λόγο τόνισε ότι η νηστεία αποσκοπεί στην  αποξένωση του ανθρώπου από τα κακά και στη σταύρωση και νέκρωση του σαρκικού φρονήματος. Ιδιαίτερα στάθηκε στην ανάγκη της πνευματικής νηστείας, που αφορά την πνευματική εκγύμναση για την αποστροφή προς τις εφάμαρτες επιθυμίες και την αποξένωση από το κακό, αφού σύμφωνα με τον Μεγάλο Βασίλειο «αληθής νηστεία η των κακών αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους και επιορκίας». Η αληθής νηστεία πάντοτε συνοδεύεται από τον αγώνα για την εκρίζωση των παθών και δεν είναι μία φαρισαϊκή τήρηση εξωτερικών τύπων, όπως έκαναν οι Φαρισαίοι, οι οποίοι «αφανίζουσι τα πρόσωπα αυτών όπως φανώσι τοις άνθρώποις νηστεύοντες» (Ματθ. 6,16). Άλλωστε ο ίδιος ο Κύριος μας Ι. Χριστός στηλίτευσε την ανωφελή τυπολατρία, λέγοντας ότι «ου το εισερχόμενον εις το στόμα κοινοί τον άνθρωπον, αλλά το εκπορευόμενον εκ του στόματος τούτο κοινοί τον άνθρωπον …» (Ματθ. 15,11). Όπως χαρακτηριστικά είπε, χωρίς την καλλιέργεια των αρετών και κυρίως της αγάπης η νηστεία είναι νεκρή και ατελέσφορη αφού, κατά τους Πατέρες, «ποιό το όφελος εάν δεν τρώμε πουλερικά και ψάρια, δαγκώνουμε όμως και κατατρώγουμε τους αδελφούς μας». Έτσι στο «Λαυσαϊκό» ένας μοναχός του 5ου μ.Χ. αι. σημειώνει ότι είναι καλύτερο να καταλύει κανείς κρασί με σωστό λογισμό παρά νερό με υπερηφάνεια.


Ακόμα, ο π. Νικηφόρος αναφέρθηκε στη σχέση νηστείας και φιλανθρωπίας, επισημαίνοντας ότι είναι «άκαρπη» και δεν είναι ευάρεστη στο Θεό η νηστεία που δεν συνδυάζεται με την ελεημοσύνη και γενικότερα με την αγαπητική σχέση, την αλληλοπεριχώρηση, τη συμφιλίωση και την καταλλαγή με τον αδελφό μας. Στην κατακλείδα του τόνισε ότι η Εκκλησία μας μάς προτρέπει να αναλάβουμε αυτή την περίοδο του «σταδίου των αρετών» και του καιρού της μετανοίας «τον καλόν αγώνα της νηστείας» και να αποβάλουμε την κακία, τον φαρισαϊκό ευσεβισμό και την υποκριτική τυπολατρία και τέλος τον εγωισμό και τη φιλαυτία, ώστε να μην περιοριζόμαστε μόνο στη σωματική νηστεία και στην αποχή από ορισμένες τροφές.


Την επόμενη Δ΄ Κυριακή των Νηστειών 26 Μαρτίου ο Αρχιερατικός Κατανυκτικός Εσπερινός, χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κυρίλλου, θα τελεστεί στις 7:00΄ μ.μ. στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου Ιεράπετρας, όπου θα τεθεί προς προσκύνηση τεμάχιο ιερού λειψάνου του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Μηνά, με ομιλητή τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο, θεολόγο και συγγραφέα, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα: «Για να κρίνεις τη ζωή μου πρέπει να τη ζήσεις» (Η έννοια της κατάκρισης κατά τον Αββά Δωρόθεο).

βλέπε βίντεο