ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ

 Οι δεσμοί μεταξύ Φαναρίου και Κρήτης υπήρξαν πάντοτε στενοί και ακατάλυτοι, ακόμα και όταν η  Εκκλησία της Μεγαλονήσου Κρήτης υπαγόταν εκκλησιαστικά στη Ρώμη (μέχρι το 732/3 μ. Χ.). Τα χρόνια ακόμη που η  Εκκλησία της Κρήτης υπαγόταν τυπικά στη Ρώμη (όπως και όλες οι  Εκκλησίες του ανατολικού  Ιλλυρικού, που από τον 4ο αι. προσαρτήθηκαν πολιτικά, στρατιωτικά και διοικητικά στην Κων/πολη) παρά ταύτα είχε στενότατους δεσμούς και ως ένα βαθμό ήταν υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Κων/πόλεως.  Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η εκλογή του  Αρχιεπισκόπου Κρήτης  Ανδρέου του  Ιεροσολυμίτη το 710-711 μ.Χ.στην Κων/πολη. Μάλιστα, σε δύσκολες περιόδους για την Τοπική  Εκκλησία της Κρήτης, όπως κατά την Βενετοκρατία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο ενίσχυε την πίστη και αναζωογονούσε το φρόνημα του δοκιμαζόμενου κρητικού λαού με απεσταλμένους κληρικούς και σχετικές παραινέσεις.

 Σήμερα, η σχέση της  Εκκλησίας της Κρήτης με το Σεπτό Κέντρο της  Ορθοδοξίας, το Φανάρι, είναι σχέση θυγατρός  Εκκλησίας προς τη Μητέρα  Αγία του Χριστού Μεγάλη  Εκκλησία, που επιτελεί ύψιστη και οικουμενική ιερά διακονία.

  Η  Εκκλησία της Κρήτης είναι  Ημιαυτόνομη, έχοντας την κανονική εξάρτησή της από το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. Το 1961 ψηφίστηκε ο Καταστατικός Χάρτης της εν Κρήτη  Ορθοδόξου  Εκκλησίας (Ν 4149/1961) και το 1962, με την πράξη 812 του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι  Επισκοπές ανυψώθηκαν σε Μητροπόλεις, οι  Επίσκοποι της Κρήτης ονομάστηκαν Μητροπολίτες «τιμής ένεκεν», και ορίστηκε να μνημονεύεται στις ιεροτελεστίες ο εκάστοτε Οικουμενικού Πατριάρχης ως πνευματικός ηγέτηςΑκολούθησε ηεπίσκεψη του αοιδίμου Πατριάρχου  Αθηναγόρου το 1963, η πρώτη επίσκεψη εν ενεργεία Πατριάρχου στο νησί, και με την πράξη 283 της  Αγίας και  Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 28.2.1967 η Μητρόπολη Κρήτης ανυψώθηκε σε  Αρχιεπισκοπή και ο Μητροπολίτης Κρήτης σε  Αρχιεπίσκοπο Κρήτης. Το Νοέμβριο του 1992 ο Παναγιώτατος Οικουμενικού Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος ο Α΄ πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Κρήτη. Η υποδοχή που του επεφύλαξε ο φιλόξενος κρητικός λαός ήταν πρωτοφανής, πάνδημη και ενθουσιώδης. Στις 9 Μαρτίου 1993 εκδόθηκε Πατριαρχικός Τόμος που ανακηρύσσει σε εν ενεργεία Μητροπόλεις τις μέχρι τότε «τιμής ένεκεν»  Ιερές Μητροπόλεις της Κρήτης και προσδίδει στούς Μητροπολίτες της νήσου τον τίτλο «υπέρτιμος και έξαρχος».

  Η Α.Θ.Π, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος επισκέφτηκε για δεύτερη φορά την Κρήτη κατά την ιστορική επέτειο των 100 ετών από τα εγκαίνια του  Ι. Μητροπολιτικού Ναού του  Αγίου Μηνά  Ηρακλείου, στις 11 Νοεμβρίου του 1995.  Η τελευταία αυτή Σεπτή παρουσία της Α. Θ. Παναγιότητος ήταν η τρίτη κατά σειρά πατριαρχική επίσκεψη στην Κρήτη.

  Αξίζει να παραθέσουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την ομιλία της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου κατά την πανηγυρική συνεδρία της  Ι.  Επαρχιακής Συνόδου της  Εκκλησίας της Κρήτης, που πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία Του στις 10. 11. 1992·

« Εχοντες την ιδιαιτέραν ταύτην χαράν και ευλογίαν ίνα παρακαθήσωμεν από κοινού μετά των συνοδευόντων ημάς αδελφών  Αρχιερέων εις την πανηγυρικήν ταύτην Συνεδρίαν της  Ιεράς  Επαρχιακής Συνόδου της εν Κρήτη  Αποστολικής  Εκκλησίας, θυγατρός πιστής και προσφιλεστάτης της  Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, καλούμεθαΑδελφοί, όπως άπαξ έτι αναλωγισθώμεν εν ευγνωμοσύνη προς τον Θεόν τας μεταξύ ημών και μακροτάτων αιώνων αγαθάς και οργανικάς σχέσεις, επί τω τέλει όπως και ημείς οι σήμερον ταύτας εκατέρωθεν φιλοτίμως διακονούντες πράξωμεν παν το εφ ημίν, τούτο μεν προς περαιτέρω σύσφιγξιν και βελτίωσιν αυτών, τούτο δε προς αμοιβαίον στηριγμόν ενώπιον του πλήθους των προβλημάτων, άτινα θέτουσι δια την  Εκκλησίαν οι σύγχρονοι δυσχείμεροι καιροί.»

  Ας ευχηθούμε να έχουμε πάντοτε κατά νουν αυτά τα συγκινητικά λόγια του Οικουμενικού Πατριάρχου, που εκφράζουν τα φιλόστοργα αισθήματα της Μητρός  Εκκλησίας, για να συνεχίσουμε όλοι οι Κρήτες την μακραίωνη εκκλησιαστική μας παράδοση προς δόξαν Θεού, προς σωτηρίαν ψυχών αλλά και προς εύκλειαν και καύχησιν της  Αγίας του Χριστού Μεγάλης  Εκκλησίας.