Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Στη βορειοανατολική πλευρά της πλατείας της Τουρλωτής, στην είσοδο του οικισμού, βρίσκεται ο ιερός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Σύμφωνα με τα εμφανή στοιχεία, είναι μονόχωρος καμαροσκεπής ναός, ο οποίος ανοικοδομήθηκε σε δύο φάσεις με προέκταση προς τα δυτικά. Ο αρχικός ναός ενετικής περιόδου, σύμφωνα με τη βενετική απογραφή των ορθοδόξων ναών της περιοχής της Σητείας του 1637, αναφέρεται ως Χριστός Ορφανός, που επανοικοδομήθηκε το 1838, όπως μαρτυρεί η επιγραφή στην είσοδο, για να καλύψει προφανώς τις αυξανόμενες λατρευτικές ανάγκες του οικισμού. Στη δυτική όψη διακρίνεται η μοναδική θύρα με απλό λίθινο πλαίσιο, όπου στο υπέρθυρο είναι εγχάρακτη η δυσανάγνωστη και φθαρμένη κτητορική επιγραφή «1838 ΚΑΙ (;) ιδ´ (14) ΜΑΪ ΕΠΑ(ΝΩ) ΚΟΔΟ (ΜΗΘΗ) ΑΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡ(ΦΩΣΗ). Χαρακτηριστικός είναι στην ίδια όψη ο διάτρητος στρογγυλός λίθινος φεγγίτης σε σχήμα ρόδακα.

Εσωτερικά διακρίνονται τα δύο σφενδόνια (ημικυκλικά τόξα), από λαξευτή επιμελημένη πέτρα, που λόγω της διαφορετικής κατασκευής τους μαρτυρούν την οικοδόμηση του ναού σε δύο φάσεις με προέκταση. Επίσης, υπάρχουν δύο μικρά φωτιστικά παράθυρα αντικριστά, στον βόρειο και νότιο τοίχο αντίστοιχα. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι σύγχρονο παραδοσιακής τεχνοτροπίας που αντικατέστησε το αρχικό. Εξαιρετικές είναι και οι φορητές εικόνες, ενυπόγραφα έργα του έτους 1853 του λαϊκότροπου αγιογράφου της εποχής Εμμανουήλ Σεργάκη. Η εικόνα του Χριστού στον τύπο του Μεγάλου Αρχιερέως και της Θεοτόκου στον τύπο της Ένθρονης Βρεφοκρατούσας. Έργο του ίδιου αγιογράφου πρέπει να θεωρηθεί και η εικόνα του Αγίου Παντελεήμονος, ενώ της Αγίας Αικατερίνης είναι μεταγενέστερη και ανήκει σε άλλο λαϊκό ζωγράφο της περιοχής Σητείας.